Tüm yazılar
MEVZUAT2026-11-16

Banka Dekontu Ne Zaman Yeterli, e-Gider Pusulası Ne Zaman Şart? Tüm Senaryolar ve Sektörel Rehber (2026)

İşletmeler her gün fatura düzenlemeyen kişilerden mal ve hizmet alır: ikinci el telefon satan bir birey, sokaktan hurda toplayan bir kişi, evde ürettiğini internetten satan bir girişimci, bir içerik üreticisi. Bu alımlar gider pusulası ile belgelenir. Ancak 2021'den beri birçok durumda banka dekontu gider pusulası yerine geçiyor. Peki dekont ne zaman yeterli, ne zaman yetmez? e-Gider Pusulası kimler için şart?

Bu rehberde konuyu kanun, tebliğ, GİB kılavuzu ve büyük danışmanlık firmalarının yorumlarıyla birlikte ele aldık.

Bu yazıda neler var?

Aradığınız senaryonun yazıda olup olmadığını aşağıdaki listeden görebilirsiniz:

  • 1. Gider pusulası nedir, kim düzenler?
  • 2. Banka dekontu ne zaman gider pusulası yerine geçer? (VUK 234/5)
  • 3. Dekontun pratik sınırları: adres, kalem detayı, birim fiyat, stopaj
  • 4. e-Gider Pusulası zorunlu mu? (509 Sıra No.lu Tebliğ ve GİB kılavuzu)
  • 5. Hangi belge? 3 soruda karar ağacı
  • 6. Vergiden muaf esnaftan alım (GVK 9)
  • 7. Evde üretip internetten satanlardan alım (GVK 9/6 ve 9/10)
  • 8. Sosyal içerik üreticilerine ödeme (GVK 20/B)
  • 9. Bireyden ikinci el mal alımı
  • 10. Basit usul mükelleflerinden ve çiftçiden alım (fatura ve müstahsil makbuzu ayrımı)
  • 11. Tüketiciye iade
  • 12. Bireye kira ödemesi
  • 13. Sektörel rehber: e-ticaret, pazaryeri, perakende, otomotiv, kuyumcu, hurda ve geri dönüşüm, gıda ve tarım, inşaat ve hizmet, influencer, yayıncılık, gayrimenkul
  • 14. Karşı taraf ne yapmalı? Muafiyet belgesi, banka hesabı ve hasılat sınırları
  • 15. Ödeyen işletme için kontrol listesi
  • 16. Cezalar (2026 tutarları) ve sık yapılan hatalar

1. Gider pusulası nedir, kim düzenler?

Gider pusulası, belge düzenleme zorunluluğu olmayan kişilerden alınan mal ve yaptırılan işler için alıcının düzenlediği belgedir (VUK md. 234).

  • Kim düzenler? Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, basit usul mükellefleri, defter tutan serbest meslek erbabı ve çiftçiler.
  • Ne zaman? Malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren en geç 7 gün içinde. Bu sürede düzenlenmeyen gider pusulası hiç düzenlenmemiş sayılır.
  • İçeriği: İşin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i, miktarı, bedeli, iş ücreti, tarafların adı-soyadı veya unvanı ve adresleri, tarih. Belge iki nüsha düzenlenir ve malı satan ya da işi yapan imzalar.
  • Hukuki değeri: Vergiden muaf esnafa düzenlenen gider pusulası, o kişinin verdiği fatura hükmündedir.

2. Banka dekontu ne zaman gider pusulası yerine geçer?

7338 sayılı Kanunla 1 Kasım 2021'den itibaren VUK 234'e eklenen fıkraya göre, aşağıdaki belgeler gider pusulasındaki bilgileri taşımak şartıyla gider pusulası yerine geçer:

  • (a) Bedel 7 gün içinde satıcıya banka, yetkili ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla ödenmişse, bu kurumların düzenlediği belge (dekont).
  • (b) Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında yapılan iadelerde, iade tutarı bu kurumlar aracılığıyla ödenmişse, bu kurumların belgesi.
  • (c) Belge düzenleme zorunluluğu olmayan kamu kurumlarının kendi mevzuatına göre düzenlediği belgeler.

Dekontta imza aranmaz. Ödeme elden (nakit) yapıldıysa dekont seçeneği yoktur; gider pusulası düzenlenmelidir.

Dekontun gider pusulası yerine geçmesi için ödeme açıklamasında olması gereken bilgiler
Dekontun gider pusulası yerine geçmesi için ödeme açıklamasında olması gereken bilgiler

3. Dekontun pratik sınırları

Kanun dekontu kabul ediyor, ama dekontun bu bilgileri gerçekten taşıması gerekiyor. Uygulamada en sık şu sorunlar çıkar:

  • Adresler: Dekontta tarafların adı ve IBAN'ı olur, adresleri olmaz. Adres ancak açıklama alanına elle yazılırsa dekontta görünür.
  • Kalem detayı ve birim fiyat: Açıklama alanı kısadır ve bankaya göre değişir. Birden fazla kalem, miktar ve iş ücreti genelde bu alana sığmaz. Kanun birim fiyatı açıkça istemez, ama malın cinsi ve miktarı zorunludur.
  • Stopaj: Ödemede gelir vergisi stopajı varsa (örneğin muaf esnaftan mal alımında %5, hizmette %10) karşı tarafa net tutar ödenir. Dekont yalnız bu net tutarı gösterir. Brüt tutar ve kesilen stopaj dekontta görünmez. Muhtasar beyan için brüt tutarı ayrıca belgelemeniz gerekir.
  • 7 gün: Ödeme 7 günden sonra yapılırsa dekont gider pusulası yerine geçmez.

Pratik kural: Tek kalemli, stopajsız ve 7 gün içinde bankadan ödenen basit bir alımda dekont yeterlidir. Açıklamaya mal veya hizmeti, miktarı, tarafların adlarını ve adreslerini yazın. Çok kalemli alımlarda, stopaj varsa veya çok sayıda bireysel tedarikçiyle çalışıyorsanız e-Gider Pusulası daha güvenlidir. Brüt tutar, stopaj ve net tutar tek belgede görünür.

4. e-Gider Pusulası zorunlu mu?

e-Gider Pusulası yeni bir belge türü değildir. Kâğıt gider pusulasıyla aynı hukuki niteliktedir; yalnız elektronik ortamda düzenlenir, saklanır ve iletilir (509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, IV.6).

  • Genel zorunluluk yok. 509 Sıra No.lu Tebliğ'e göre uygulamaya girebilmek için e-Fatura mükellefi olmak gerekir.
  • Zorunluluk nasıl doğar? GİB, riskli veya uyum düzeyi düşük bulduğu mükelleflere yazılı bildirim yapar ve en az 3 ay hazırlık süresi verir. Bu mükellefler süre sonunda e-Gider Pusulası düzenlemek zorundadır. Zorunlu olduğu halde kâğıt düzenlemek ceza nedenidir.
  • Islak imza yerine SMS kodu: 573 Sıra No.lu Tebliğ (RG 12.11.2024) ile karşı tarafın onayı elektronik yolla alınabilir hale geldi. GİB'in e-Gider Pusulası Teknik Kılavuzu (V.1.0, 22.05.2026) iki belge tipi tanımlar:
  • SATIŞ: KDV mükellefi olmayan kişiden mal veya hizmet alımı. Depozitolu ambalajın iadesinde depozito bedelinin geri ödenmesi de bu tipe girer. Karşı taraf telefonuna gelen SMS koduyla onaylar.
  • İADE: Nihai tüketiciye satılan malın iadesi. Yüz yüze iadede SMS kodu, kargoyla iadede iade kodu kullanılır.
  • Kimler kullanabilir? Kılavuzun 5. bölümüne göre e-Fatura uygulamasındaki ve gerekli hazırlıkları tamamlamış her mükellef e-Gider Pusulası'nı kullanabilir. Sektör veya ciro şartı yoktur. Kullanım, GİB'in yetkilendirdiği ve ebelge.gib.gov.tr'de duyurulan özel entegratörler üzerinden olur. Bu bir kullanım imkânıdır, genel bir zorunluluk değildir.
  • Kâğıda dönülebilecek haller: GİB veya özel entegratör sisteminde arıza, mali mühür ya da e-imza aracının arızalanması veya çalınması, GİB'in izin verdiği durumlar. Bu hallerde de 7 günlük süre aşılmamalıdır.

5. Hangi belge? 3 soruda karar

Hangi belge? Fatura, müstahsil makbuzu, dekont veya gider pusulası için 3 soruluk karar ağacı
Hangi belge? Fatura, müstahsil makbuzu, dekont veya gider pusulası için 3 soruluk karar ağacı
  • 1. Karşı taraf fatura düzenlemek zorunda mı? Gerçek veya basit usul mükellefiyse fatura isteyin. Gider pusulası düzenlenmez.
  • 2. Gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçi mi? Müstahsil makbuzu düzenleyin.
  • 3. Bedel 7 gün içinde bankadan ödendi ve dekont gerekli bilgileri taşıyor mu? Evet ise dekont yeterlidir. Hayır ise gider pusulası (veya e-Gider Pusulası) düzenleyin.

Her durumda, ödemede stopaj (GVK 94/13) gerekip gerekmediğini ayrıca kontrol edin.

6. Tüm senaryolar tek tabloda

SenaryoBelgeDekont yeterli mi?Stopaj
Vergiden muaf esnaftan mal alımı (GVK 9)Gider pusulasıEvet, şartlarla%5 (ödeyen keser)
Vergiden muaf esnaftan hizmet alımıGider pusulasıEvet, şartlarla%10 (ödeyen keser)
Ev imalatı, internetten satış (GVK 9/6)Gider pusulasıEvet, şartlarla%2 (ödeyen keser)
Ev imalatı, yalnız internet (GVK 9/10)Gider pusulasıEvet (ticari hesaba ödeme)%4 veya %2 (banka keser)
Sosyal içerik üreticisi (GVK 20/B)Gider pusulasıEvet (istisna hesabına ödeme)%15 (banka keser)
Hurda toplayıcı (GVK 9/7)Gider pusulasıEvet, şartlarla%2 (ödeyen keser)
Bireyden ikinci el malGider pusulasıEvet, şartlarlaYok
Basit usul mükellefiFaturaUygulanmazYok
Gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiMüstahsil makbuzuUygulanmazGVK 94/11
Tüketiciye bedel iadesiGider pusulasıEvet (VUK 234/5-b)Yok
Bireye işyeri kirasıGider pusulası gerekmezSözleşme + dekont%20
Telif ödemesi (GVK 18)Gider pusulasıEvet, şartlarla%17

Stopaj oranları GİB'in esnaf muaflığı rehberindeki ve ilgili Cumhurbaşkanı kararlarındaki güncel oranlardır. Ödeme öncesi güncelliğini kontrol edin.

7. Sektörel rehber

Sektöre göre doğru belge ve stopaj: e-ticaret, perakende, otomotiv, kuyumcu, hurda, tarım, inşaat, influencer, yayıncılık, kira
Sektöre göre doğru belge ve stopaj: e-ticaret, perakende, otomotiv, kuyumcu, hurda, tarım, inşaat, influencer, yayıncılık, kira

e-Ticaret: bireyden ikinci el ürün alımı

İkinci el telefon, kitap veya giyim gibi ürünleri bireylerden alıp satan e-ticaret firmaları, her alım için gider pusulası düzenler. Bedel 7 gün içinde bankadan ödenir ve dekont gerekli bilgileri taşırsa dekont yeterlidir. Satıcı esnaf muafı değilse stopaj yoktur ve alımda KDV yoktur. Ürün yeniden satılırken KDV genel hükümlere göre hesaplanır (yenilenmiş telefonda indirimli oran için KDV Genel Uygulama Tebliği şartları sağlanmalıdır).

Bu iş modelinde yüzlerce bireysel satıcı olur. Her biri için adres ve ürün bilgisini dekont açıklamasına yazmak zordur. Bu yüzden SMS onaylı e-Gider Pusulası bu sektör için en pratik yoldur.

e-Ticaret: iadeler

Tüketiciye satılan malın iadesinde üç yol vardır:

  • e-Arşiv faturanın iade bölümü doldurulup imzalanırsa gider pusulası yerine geçer (509 Sıra No.lu Tebliğ).
  • İade bedeli banka, ödeme kuruluşu veya PTT ile ödenirse bu kurumun belgesi gider pusulası yerine geçer (VUK 234/5-b).
  • e-Fatura mükellefi işletmeler e-Gider Pusulası İADE tipini kullanabilir; kargolu iadede iade kodu ile onay alınır.

Nakit iadede imzalı gider pusulası gerekir.

Pazaryeri satıcıları

Pazaryerinin aldığı komisyon gider pusulası konusu değildir; pazaryeri komisyonu faturalar. 1 Ocak 2025'ten itibaren aracı hizmet sağlayıcılar, satıcılara yaptıkları ödemelerden %1 stopaj keser (GVK 94/19, 9284 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı).

Perakende: geri alım ve takas kampanyaları

Bireyden bedel karşılığı alınan eski cihaz, bireyden mal alımıdır. Gider pusulası veya şartları taşıyan dekont gerekir. Stopaj ve KDV yoktur. Eski ürün yalnız yeni ürünün fiyatından indirim olarak düşülüyorsa kurgu ayrıca değerlendirilmelidir.

Depozito iadesi: Depozitolu ambalajla satılan ürünlerde ambalaj geri getirildiğinde ödenen depozito bedeli için e-Gider Pusulası'nın SATIŞ tipi kullanılabilir (GİB e-Gider Pusulası Teknik Kılavuzu).

Otomotiv: bireyden ikinci el araç

Noter satış senedi tek başına VUK kapsamında belge sayılmaz. Bireyden alınan araç için gider pusulası düzenlenir veya bedel bankadan ödenmişse dekont kullanılır. GİB'in yaklaşımına göre 7 günlük süre noter satış tarihinden başlar. Alımda stopaj ve KDV yoktur.

Kuyumcu: bireyden hurda altın

Bireyden alınan hurda altın için gider pusulası düzenlenir. Bu alımlar çoğunlukla nakit yapıldığı için dekont seçeneği pratikte sınırlıdır. Bu alımda stopaj yoktur.

Hurda ve geri dönüşüm

Kapı kapı dolaşarak hurda ve atık toplayan kişiler esnaf muaflığı kapsamındadır (GVK 9/7). Onlardan yapılan alımlarda gider pusulası düzenlenir ve %2 stopaj kesilir. Ticari işletmelerin atıklarını düzenli olarak satın alanlar muaflıktan yararlanamaz; mükellef olur ve fatura düzenler.

Gıda ve tarım

Gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiden alım gider pusulasının kapsamı dışındadır. Bu alımlarda müstahsil makbuzu (veya e-Müstahsil Makbuzu) düzenlenir ve GVK 94/11'e göre stopaj kesilir. Balıkçılık ve arıcılık da zirai faaliyet sayıldığı için aynı kural geçerlidir.

İnşaat ve hizmet: usta, gündelikçi

Burada ilk soru bağımlılıktır. Kişi talimatla ve sürekli çalışıyorsa ödeme ücrettir; bordro düzenlenir, ücret stopajı ve SGK uygulanır. Gider pusulası bunun yerine geçmez. Arızi ve bağımsız bir iş, mükellef olmayan bir kişiye yaptırıldıysa gider pusulası düzenlenir. Kişi gezici esnaf muafıysa hizmet stopajı kesilir.

Influencer ve içerik üreticileri (GVK 20/B)

İstisna kapsamındaki içerik üreticisine yapılan ödeme, istisna için açılan özel banka hesabına yapılır. Gider pusulası bilgilerini taşıyan dekont gider pusulası yerine geçer. Stopajı ödeyen şirket kesmez; banka %15 keser. Kişi istisnanın dışındaysa (sınır aşıldıysa veya hesap kullanılmıyorsa) mükelleftir; fatura veya serbest meslek makbuzu istenmelidir.

Yayıncılık: telif ödemeleri (GVK 18)

İstisna kapsamındaki eser sahibi serbest meslek makbuzu düzenlemez. Ödeyen gider pusulası düzenler veya şartları taşıyan dekontu kullanır. %17 stopaj devam eder; GVK 18 istisnası stopajı ortadan kaldırmaz.

Gayrimenkul: bireye kira ödemesi

VUK 234 "satın alınan mal ve yaptırılan iş" ile sınırlıdır; kira bunlardan biri değildir. Bu yüzden kira için gider pusulası gerekmez. Gider kira sözleşmesi ve banka dekontuyla belgelenir. İşyeri kirasında %20 stopaj kesilir ve muhtasar beyanla bildirilir.

Lojistik ve kurye

Motorlu taşıtla taşımacılık esnaf muaflığı bentlerinde yer almaz. Bu yüzden kuryeler genellikle mükelleftir ve fatura düzenler. Ödeme yapmadan önce vergi levhası veya mükellefiyet bilgisini isteyin.

8. Karşı taraf ne yapmalı? Muafiyet belgesi, banka hesabı ve sınırlar

Gider pusulası düzenlediğiniz kişinin durumu, hangi belgeyi kullanacağınızı ve stopajı kimin keseceğini belirler.

Muafiyet türüne göre karşı tarafın yükümlülükleri: belge, banka hesabı, stopaj ve 2026 sınırları
Muafiyet türüne göre karşı tarafın yükümlülükleri: belge, banka hesabı, stopaj ve 2026 sınırları

Vergi dairesinden belge alması gerekir mi?

  • GVK 9/10 (evde üretip yalnız internetten satanlar): Vergi dairesinden Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi almak zorunludur. Belge olmadan muafiyet yoktur. Başvuru ikametgâhın bağlı olduğu vergi dairesine yapılır; Dijital Vergi Dairesi'nden "Esnaf Vergi Muafiyeti Dilekçesi" ile elektronik başvuru da mümkündür.
  • GVK 9/6 (evde üretip internetten de satanlar): Belge isteğe bağlıdır.
  • Diğer muaf esnaf (seyyar satıcı, hurdacı vb.): Belge talep halinde verilir; zorunlu değildir.
  • GVK 20/B (içerik üreticisi): Vergi dairesinden alınan istisna belgesi bankaya verilir. İstisna bu tarihten itibaren uygulanır.

Bankada ayrı hesap açması gerekir mi?

Evet, ama yalnız iki durumda:

  • GVK 9/10: Türkiye'de bir bankada ticari hesap açılmalı ve tüm hasılat yalnız bu hesaba alınmalıdır. Banka bu hesaba gelen ödemelerden %4 stopaj keser (en az bir işçi çalıştıran için %2). Bu hesap yalnız muaf satışlar için kullanılmalıdır.
  • GVK 20/B: İstisna için özel bir banka hesabı açılmalı ve tüm hasılat bu hesaba alınmalıdır. Banka %15 keser.

GVK 9/6 ve diğer muaf esnaf için özel hesap şartı yoktur. Bu kişilere ödemede stopajı ödeyen işletme keser.

Hasılat sınırları (2026)

  • GVK 9/6: İnternetten yapılan satışlar yıllık brüt asgari ücreti aşmamalıdır. 2026'da brüt asgari ücret aylık 33.030 TL olduğundan sınır 396.360 TL'dir. Sınır aşılırsa muafiyet biter ve izleyen yıl başından itibaren mükellefiyet başlar.
  • GVK 9/10: Sınır 1.900.000 TL'dir. Aşılırsa izleyen yıl başından itibaren gerçek usule geçilir ve muafiyete geri dönülemez.
  • GVK 20/B: Sınır, GVK 103'teki dördüncü gelir dilimi tutarıdır; 2026'da 5.300.000 TL'dir.

Ne zaman fatura istemelisiniz?

Aşağıdaki durumlarda karşı taraf artık mükelleftir ve gider pusulası doğru belge değildir. Fatura isteyin:

  • Hasılat sınırı aşılmışsa,
  • Muaflık şartları bozulmuşsa (işyeri açmak, işçi çalıştırmak, seri üretim makinesi kullanmak gibi),
  • Kişi basit usul veya gerçek usul mükellefiyse.

Basit usul mükellefinin kazancı istisna olsa da (GVK mük. 20/A) kendisi fatura düzenler.

9. Ödeyen işletme için kontrol listesi

  • Karşı tarafın statüsünü öğrenin: mükellef mi, hangi muaflık bendinde, istisna hesabı var mı?
  • GVK 9/10 ve 20/B kişilerinden muafiyet belgesini ve ödeme yapılacak hesabın türünü teyit edin. Bu kişilere ödemede ikinci kez stopaj kesmeyin; stopajı banka keser.
  • GVK 9/6 ve diğer muaf esnafa ödemede stopajı siz kesin ve muhtasar beyanla bildirin.
  • Dekontla belgeleme yapacaksanız ödemeyi 7 gün içinde yapın ve açıklamaya malın veya hizmetin adını, miktarını, tarafların adını ve adreslerini yazın.
  • Nakit ödemede, çok kalemli alımda veya stopajlı ödemede gider pusulası (tercihen e-Gider Pusulası) düzenleyin.

10. Cezalar (2026) ve sık yapılan hatalar

Gider pusulası düzenlememek veya almamak özel usulsüzlük cezası gerektirir (VUK 353/1). Her belge için belgeye yazılması gereken tutarın %10'u kesilir. 2026'da ceza ilk tespitte en az 17.000 TL'dir ve sonraki tespitlerde artar. Bir takvim yılında belge türü başına üst sınır 17.000.000 TL'dir. Ceza, belgeyi düzenlemek ve almak zorunda olanların her birine ayrı ayrı kesilir.

En sık yapılan hatalar:

  • 1. 7 günü geçirmek: Süresi geçen gider pusulası hiç düzenlenmemiş sayılır.
  • 2. Bilgisi eksik dekont: Mal, miktar veya adres eksikse dekont gider pusulası yerine geçmez.
  • 3. Stopajı unutmak: Esnaf muaflığı stopajı kaldırmaz. Kesilmeyen stopaj için sorumlu sıfatıyla vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi doğar.
  • 4. Çift stopaj: GVK 9/10 ve 20/B'de banka zaten keser; ödeyen ayrıca kesmez.
  • 5. Çiftçiye gider pusulası: Müstahsil makbuzu gerekir.
  • 6. Ücreti gider pusulasıyla belgelemek: Bağımlı çalışan için bordro gerekir; aksi halde SGK ve ücret stopajı riski doğar.

e-Gider Pusulası'nı TAXTEN'den alın

TAXTEN, GİB'in e-Gider Pusulası için yetkilendirdiği özel entegratörler arasındadır. Kılavuza uygun SATIŞ ve İADE belgelerini destekler. Karşı tarafın onayını SMS kodu veya iade kodu ile alırsınız; ıslak imzalı kâğıt çıktıyla uğraşmazsınız. Brüt tutar, stopaj ve net ödeme tek belgede görünür. e-Ticaret, ikinci el ve perakende gibi çok sayıda bireysel tedarikçiyle veya iadeyle çalışan işletmeler için belgeler portaldan ya da REST API ile otomatik oluşturulabilir. e-Fatura kullanıcısıysanız hemen başlayabilirsiniz.

👉 Hemen Başvur: e-Gider Pusulası'nı TAXTEN'den alın

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve 16 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Somut durumunuz için mali müşavirinize danışın.